Accountantscontrole: verklaringen en materieel belang
Bij een accountantscontrole onderzoekt een onafhankelijke accountant of de jaarrekening een getrouw beeld geeft. Een controle biedt een redelijke, dus hoge maar geen absolute, mate van zekerheid. Daarbij kijkt de accountant naar afwijkingen die beslissingen van gebruikers kunnen beïnvloeden: afwijkingen van materieel belang. [ref]
Inhoudsopgave [verbergen]
? min. leestijd | ? woordenWat controleert de accountant?
De controle richt zich op de jaarrekening als geheel. De accountant onderzoekt risico’s op belangrijke fouten en fraude, beoordeelt onderbouwingen en verzamelt controle-informatie. Denk aan het bijwonen van een voorraadtelling, het onderzoeken van facturen en het laten bevestigen van saldi. Niet iedere boeking wordt afzonderlijk gecontroleerd.
Het bestuur blijft verantwoordelijk voor de jaarrekening. De accountant onderzoekt daarnaast onder meer of het bestuursverslag verenigbaar is met de jaarrekening en materiële onjuistheden bevat. Zijn verslag aan het bestuur en de raad van commissarissen bevat ten minste de bevindingen over de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Dit is geen algemene garantie dat alle IT-systemen foutloos werken. [ref]
Wanneer is accountantscontrole verplicht?
Voor middelgrote en grote rechtspersonen is controle doorgaans verplicht. Micro- en kleine rechtspersonen hebben onder Titel 9 Boek 2 BW in beginsel een vrijstelling. Bij de indeling tellen balanstotaal, netto-omzet en gemiddeld aantal werknemers mee, doorgaans over twee opeenvolgende boekjaren. Groepsverhoudingen en bijzondere wettelijke regimes kunnen de uitkomst veranderen. Controleer de toepasselijke bedrijfsklasse daarom voordat je van een vrijstelling uitgaat.
Ook zonder wettelijke plicht kan een bank, subsidieverstrekker of aandeelhouder om een controle vragen. Een wettelijke controle moet worden uitgevoerd door een accountantsorganisatie met de daarvoor vereiste AFM-vergunning. [ref]
Wie benoemt de accountant?
De algemene vergadering is bevoegd om de opdracht te verlenen. Doet zij dat niet, of ontbreekt zij, dan is de raad van commissarissen bevoegd. Als ook die ontbreekt, komt de bevoegdheid bij het bestuur. De benoemingsroute vervangt niet de onafhankelijkheidseisen voor de accountant (artikel 2:393 BW). [ref]
Accountantsverklaringen: welke zekerheid krijg je?
- Samenstellingsverklaring: de accountant helpt de jaarrekening opstellen; hierbij wordt geen zekerheid over de cijfers gegeven.
- Beoordelingsverklaring: de accountant geeft een beperkte mate van zekerheid.
- Controleverklaring: de accountant geeft een oordeel op basis van een controle met een redelijke mate van zekerheid.
Een samenstellingsverklaring vervangt dus geen verplichte controleverklaring. [ref]
Vier soorten controleoordeel
- Goedkeurend: de jaarrekening geeft in alle van materieel belang zijnde opzichten een getrouw beeld volgens het toepasselijke verslaggevingsstelsel.
- Met beperking: er is een materiële afwijking of onvoldoende controle-informatie, maar de gevolgen zijn niet zo verstrekkend dat een afkeuring of oordeelonthouding nodig is.
- Afkeurend: vastgestelde afwijkingen zijn zo belangrijk en verstrekkend dat een goedkeurend oordeel niet mogelijk is.
- Oordeelonthouding: ontbrekende controle-informatie kan zulke belangrijke en verstrekkende gevolgen hebben dat de accountant geen oordeel kan geven.
Lees steeds de onderbouwing in de verklaring. Een oordeelonthouding betekent niet dat bewezen is dat de cijfers fout zijn; bij een afkeuring heeft de accountant juist wel materiële afwijkingen vastgesteld. [ref]
Wat is materieel belang?
Informatie is materieel als een fout of weglating redelijkerwijs invloed kan hebben op economische beslissingen van gebruikers van de jaarrekening. Zowel bedrag als aard telt mee, afzonderlijk én samen met andere afwijkingen. Materialiteit is dus geen vrijbrief om bekende kleine fouten te laten staan.
Voorbeeld: fouten onder € 10.000
Stel dat voor een controle een materialiteit van € 10.000 is bepaald. Drie onjuistheden die de winst ieder € 4.000 te hoog voorstellen, geven samen € 12.000 afwijking. Iedere fout apart blijft onder € 10.000, maar samen niet. Ook een kleiner bedrag kan door zijn aard belangrijk zijn, bijvoorbeeld wanneer het een relevante toelichting misleidend maakt. [ref]
Hoe wordt materialiteit bepaald?
Er is geen universele regel dat iedere balanspost 5% van het balanstotaal of 10% van zijn rubriek mag afwijken. De accountant kiest met professioneel oordeel een passende maatstaf, bijvoorbeeld resultaat, omzet of vermogen, en een passend percentage. Daarbij tellen de onderneming, haar financiering en de informatiebehoeften van gebruikers mee.
Voor de uitvoering van de controle gebruikt de accountant een lagere uitvoeringsmaterialiteit. Die houdt rekening met het samenkomen van fouten en met mogelijke niet-ontdekte afwijkingen. Ook kan voor een gevoelige toelichting een lager niveau nodig zijn. [ref]
Hoe bereid je de administratie voor?
Stem vooraf met de accountant af welke stukken nodig zijn. Een bruikbare voorbereiding bestaat bijvoorbeeld uit:
- een aansluiting tussen de jaarrekening, het grootboek en onderliggende specificaties;
- onderbouwingen van voorraad, debiteuren, schulden en belangrijke schattingen;
- contracten, notulen en informatie over verplichtingen buiten de balans;
- een overzicht van correcties en gebeurtenissen na balansdatum.
Plan de controle samen met het opmaken, vaststellen en deponeren van de jaarrekening. Dat voorkomt dat ontbrekende stukken pas vlak vóór een wettelijke termijn boven water komen.
Referenties
[verbergen]Deel dit artikel
Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!
Wat controleert de accountant? Lees over controleplicht, soorten accountantsverklaringen en materialiteit, met een praktisch voorbeeld en voorbereiding.
Over de auteur
Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.
Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.
Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.
Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.