1. Succesvol boekhouden
2. Uitgaven en ontvangsten
3. Verschil uitgaven-kosten en ontvangsten-opbrengsten

Kosten en uitgaven, opbrengsten en ontvangsten: verschil

Uitgaven en ontvangsten zijn geldstromen: geld gaat uit de onderneming of komt binnen. Kosten en opbrengsten bepalen het resultaat van een periode. Een betaling kan daarom een uitgave zijn zonder kosten, en omzet kan al zijn verdiend voordat de klant betaalt.

Het betaalmoment en de periode waaraan je kosten of opbrengsten toerekent, kunnen samenvallen, maar dat hoeft niet. Dat onderscheid blijft belangrijk wanneer je voor de btw het kasstelsel toepast.

Verschil tussen kosten, uitgaven, opbrengsten en ontvangsten

Een uitgave vermindert kas- of bankgeld; een ontvangst vermeerdert dat geld. Kosten en opbrengsten worden in de resultatenrekening toegerekend aan de periode waarop zij betrekking hebben. De bijbehorende vordering, schuld of investering kan op de balans staan.

Je bepaalt het resultaat dus niet door uitsluitend het banksaldo te vergelijken. Een opname van een lening levert geld op, maar geen winst. Afschrijving veroorzaakt kosten zonder een betaling op dat moment. Zie ook het verband tussen balans en resultatenrekening.

Een boekhoudprogramma kan facturen en betalingen koppelen. Je moet wel beoordelen wat de transactie inhoudt en op welke periode deze betrekking heeft. Anders kan bijvoorbeeld één inkoop zowel bij de factuur als bij de betaling als kosten worden geboekt.

Voorbeelden van kosten en uitgaven, opbrengsten en ontvangsten

De volgende voorbeelden zijn vereenvoudigd. Btw blijft buiten beschouwing, behalve in het afzonderlijke btw-voorbeeld verderop.

Geen uitgave, wel kosten: een nog niet betaalde factuur

Je ontvangt in december een factuur van € 600 voor advieswerk dat in december is verricht. Je betaalt in januari. De € 600 zijn kosten van december; op 31 december staat er een schuld van € 600 op de balans. Een aankoopfactuur is niet altijd direct een kostenpost: bij voorraad of een investering is de verwerking anders.

Geen nieuwe kosten, wel een uitgave: de factuur betalen

In januari betaal je die € 600. Bank en schuld nemen beide af. Het bedrag is een uitgave in januari, maar geen nieuwe kostenpost: de advieskosten waren al in december verwerkt.

Geen ontvangst, wel opbrengst: een klant betaalt later

Je rondt in december een dienst af voor € 1.000, voldoet aan de voorwaarden voor omzetverantwoording en stuurt een factuur. De klant betaalt in januari. Je boekt € 1.000 omzet in december en een vordering van € 1.000 op de klant. De voorwaarden voor omzet staan bij het realisatieprincipe.

Geen nieuwe opbrengst, wel een ontvangst: de klant betaalt

Bij ontvangst van de € 1.000 in januari stijgt je banktegoed en verdwijnt de vordering. Je boekt niet opnieuw omzet. De omzet hoorde bij december en de ontvangst bij januari.

Geen directe kosten, wel een uitgave: een auto kopen

Je koopt en betaalt een bedrijfsauto voor € 10.000 die je onder de materiële vaste activa opneemt. De betaling is een uitgave van € 10.000. Je zet daar een actief tegenover; je boekt niet de hele aanschafprijs ineens als kosten. Bij aankoop op rekening ontstaat de uitgave pas wanneer je betaalt.

Geen uitgave, wel kosten: afschrijven op de auto

Stel dat de auto vijf jaar wordt gebruikt en daarna naar verwachting € 2.000 waard is. Bij lineaire afschrijving bedragen de kosten (€ 10.000 − € 2.000) / 5 = € 1.600 per volledig gebruiksjaar. Het banksaldo verandert niet door deze afschrijving. De restwaarde en het moment van ingebruikname zijn dus van belang. De fiscale afschrijving kent daarnaast grenzen. ^[ref]

Geen opbrengst, wel een ontvangst: geld lenen

Je leent zakelijk € 10.000 van een familielid en ontvangt dit op de bank. Je banktegoed en de lening nemen beide met € 10.000 toe. Omdat je het geld moet terugbetalen, is deze ontvangst geen omzet of winst.

Geen kosten, wel een uitgave: een lening aflossen

Bij tien gelijke jaarlijkse aflossingen betaal je ieder jaar € 1.000 terug. Je banktegoed en schuld nemen met € 1.000 af. Aflossing is geen kostenpost. Rente is wel een kostenpost van de periode waarop zij betrekking heeft. Bestaat een betaling van € 1.300 uit € 1.000 aflossing en € 300 rente over dezelfde periode, dan is de uitgave € 1.300 en zijn de rentekosten € 300.

Wel een uitgave, kosten in een latere periode: vooruitbetalen

Je betaalt in december € 1.200 verzekering voor januari tot en met december van het volgende jaar. In december boek je een vooruitbetaald bedrag op de balans. Bij een gelijkmatige dekking reken je in het volgende jaar € 100 per maand toe aan kosten. Vooruitbetaalde kosten worden toegerekend aan de jaren waarin de onderneming daarvan nut heeft. ^[ref]

Wanneer vallen kosten en uitgaven wel samen?

Betaal je een onderhoudsbeurt die direct is uitgevoerd en volledig bij de huidige periode hoort, dan kunnen kosten en uitgave in dezelfde periode vallen. Hetzelfde geldt voor de opbrengst en ontvangst van een direct betaalde, volledig verrichte dienst. De aard en periode van de prestatie blijven bepalend.

Kasstelsel en factuurstelsel: houd btw en winst uit elkaar

Het kasstelsel en factuurstelsel op deze website gaan over het tijdstip waarop je btw aangeeft. Bij het kasstelsel bereken je de btw over de ontvangen vergoedingen. De aftrek van voorbelasting blijft in beginsel gebaseerd op ontvangen inkoopfacturen. ^[ref]

Dat btw-stelsel maakt een lening niet tot omzet en een aflossing niet tot kosten. Ook verandert het niet automatisch de toerekening van kosten en opbrengsten voor de winstberekening. De regels voor btw, resultaat en kasstromen beantwoorden verschillende vragen.

Btw kan bovendien het bedrag van een betaling anders maken dan de kosten. Betaal je € 121 voor een dienst van € 100 plus € 21 volledig aftrekbare btw, dan is de uitgave € 121, de kostenpost € 100 en de voorbelasting € 21. Is de btw niet aftrekbaar, dan kan zij wel deel uitmaken van de kosten of de aanschafwaarde.

Controleer eerst de gebeurtenis, daarna de betaling

• Is er geld betaald of ontvangen? Dan is er een geldstroom.
• Betreft het een prestatie of verbruik van deze periode? Beoordeel dan kosten of opbrengsten.
• Blijft er een recht, verplichting of bedrijfsmiddel over? Beoordeel dan een balanspost.
• Was de factuur al geboekt? Koppel de betaling daaraan om dubbele kosten of omzet te voorkomen.

Volgende artikel »

Deel 'Kosten en uitgaven, opbrengsten en ontvangsten: verschil'

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Leer het verschil tussen kosten, uitgaven, opbrengsten en ontvangsten met voorbeelden van facturen, afschrijving, leningen, vooruitbetalingen en btw.

Over de auteur van 'Kosten en uitgaven, opbrengsten en ontvangsten: verschil'

Auteur van deze content is Patrick. Alle informatie is gebaseerd op de kennis die ik heb verkregen uit een tweetal hbo- en een tweetal post hbo-studies. Daarnaast speelt de jarenlange ervaring bij een accountantskantoor en als financial controller in het bedrijfsleven een grote rol bij de link naar de praktijk.

Ik werk niet voor een gerelateerd bedrijf of instelling, waardoor de informatie betrouwbaar en onafhankelijk is. De informatie is nauwkeurig verzameld op basis van betrouwbare bronnen en wordt regelmatig geüpdatet. Speciaal voor bezoekers van deze website heb ik de top 5 beste boekhoudprogramma's op een rij gezet en vergeleken.