Balans en resultatenrekening: verschil en verband
Het verschil tussen balans en resultatenrekening is het tijdstip en de inhoud: de balans toont bezittingen, eigen vermogen en verplichtingen op één datum, terwijl de resultatenrekening opbrengsten en kosten over een periode laat zien. Het verband loopt via het resultaat: winst verhoogt het eigen vermogen en verlies verlaagt het.
Inhoudsopgave [verbergen]
? min. leestijd | ? woordenVerschil en verband tussen balans en resultatenrekening
De balans geeft de financiële positie weer, bijvoorbeeld op 31 december. De resultatenrekening, ook winst-en-verliesrekening genoemd, verklaart het resultaat over bijvoorbeeld 1 januari tot en met 31 december. Opbrengsten en kosten horen bij de periode waarop ze betrekking hebben; het betaalmoment is daarvoor niet doorslaggevend. [ref]
| Onderdeel | Balans | Resultatenrekening |
|---|---|---|
| Tijd | Een bepaalde datum | Een bepaalde periode |
| Inhoud | Activa, eigen vermogen en verplichtingen | Opbrengsten en kosten |
| Voorbeelden | Bank, machines, debiteuren en leningen | Omzet, huurkosten, rente en afschrijvingen |
| Verband | Het resultaat werkt door in het eigen vermogen | Het saldo vormt de winst of het verlies |
Voor een eenvoudige eenmanszaak zonder andere rechtstreekse vermogensmutaties geldt: eindvermogen = beginvermogen + winst + privéstortingen − privéonttrekkingen. Een verlies neem je als negatief resultaat mee. Bij rechtspersonen kunnen onder meer kapitaalstortingen, uitkeringen en rechtstreeks in het vermogen verwerkte waardeveranderingen de aansluiting beïnvloeden. Een toename van het eigen vermogen is dus niet altijd volledig winst. [ref]
Voorbeeld: winst is niet hetzelfde als bankgeld
Stel dat het beginvermogen € 20.000 is en de resultatenrekening € 8.000 winst laat zien. De ondernemer stort € 2.000 privé bij en neemt € 5.000 op. Zonder andere mutaties is het eindvermogen € 25.000: € 20.000 + € 8.000 + € 2.000 − € 5.000. Het verschil tussen begin- en eindvermogen is € 5.000, terwijl de winst € 8.000 bedraagt.
Ook het banksaldo hoeft niet met de winst mee te bewegen. Een nog niet betaalde verkoop kan al omzet opleveren, terwijl een ontvangen lening wel bankgeld oplevert maar geen omzet. Zie het verschil tussen geldstromen en resultaat.
Dubbel boekhouden op twee of meer grootboekrekeningen
Bij dubbel boekhouden heeft iedere boeking evenveel debet als credit. Je gebruikt daarvoor ten minste twee rekeningen, soms meer. Niet bij iedere boeking neemt de ene rekening toe en de andere af: bij een lening kunnen bank én schuld toenemen. Bovendien kan een boeking uitsluitend balansrekeningen raken.
Een voorbeeld zonder btw maakt het onderscheid duidelijk:
- Je ontvangt een factuur van € 600 voor reeds verrichte advieswerkzaamheden die bij deze periode horen. Je boekt € 600 advieskosten debet en € 600 crediteuren credit. De kosten verlagen het resultaat; er ontstaat een schuld.
- Later betaal je € 600. Je boekt crediteuren debet en bank credit. De schuld en het banktegoed nemen af; er ontstaan geen nieuwe advieskosten.
Verwerk de betaling dus niet opnieuw als kosten. Met aftrekbare btw raakt de inkoopboeking doorgaans ook een rekening voor voorbelasting. De verdere uitwerking staat bij journaalposten en uitgaven en ontvangsten inboeken.
Balans of resultatenrekening: investering of kosten?
Een bedrijfsmiddel voor duurzaam eigen gebruik, zoals een machine, bedrijfsauto of inventaris, komt bij activering op de balans. Het verbruik van dat bedrijfsmiddel komt doorgaans via afschrijvingen in het resultaat. Een telefoon of boormachine kan eveneens een bedrijfsmiddel zijn: beoordeel de functie, waarde en toepasselijke grondslagen.
Koop je bijvoorbeeld bij het begin van het jaar een machine van € 6.000 met een gebruiksduur van vijf jaar en zonder restwaarde, dan is bij lineaire afschrijving de jaarlijkse kostenpost € 1.200. Na één volledig gebruiksjaar bedraagt de boekwaarde € 4.800. In dit vereenvoudigde voorbeeld blijft btw buiten beschouwing. Betaling van de aanschafprijs en verwerking van de afschrijving zijn twee verschillende gebeurtenissen.
Een uitgave boven € 450 is niet automatisch een investering in vaste activa. Huur voor de huidige maand is bijvoorbeeld een kostenpost; handelsgoederen kunnen voorraad zijn en een betaling voor een toekomstige periode kan een vooruitbetaald bedrag vormen.
Wat betekent de grens van € 450?
Voor de fiscale winstberekening mag een bedrijfsmiddel met een aanschafwaarde van minder dan € 450 in één keer als kosten worden afgetrokken. Bij precies € 450 geldt deze vereenvoudiging dus niet. Reken zonder aftrekbare btw; niet-aftrekbare btw behoort tot de kostprijs. Beoordeel ook of samenhangende aankopen één bedrijfsmiddel vormen, zoals een computer met benodigde randapparatuur. [ref]
Deze fiscale grens is geen algemene wettelijke activeringsgrens voor iedere commerciële jaarrekening. Daar zijn de gekozen verslaggevingsgrondslagen en het belang van de post bepalend. Meer uitleg staat bij materiële vaste activa en de waarderingsgrondslagen. [ref]
Investeringsaftrek is een aparte fiscale regeling. Een aanschaf van € 450 of meer geeft niet vanzelf recht op kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA). Ook het totale investeringsbedrag van het boekjaar en de soort investering zijn relevant. Bedrijfsmiddelen onder € 450 tellen niet mee voor de KIA. Controleer de voorwaarden en de tabel voor het betreffende jaar bij de Belastingdienst. [ref]
Een boekhoudprogramma met een vaste-activamodule kan afschrijvingen berekenen. Controleer zelf de aanschafwaarde, gebruiksduur, restwaarde en ingangsdatum. Software neemt de inhoudelijke keuze tussen investering en kosten niet weg.
Veel gestelde vragen over het verschil tussen balans en resultatenrekening (FAQ)
Wat is het verschil tussen balans en resultatenrekening?
De balans toont activa, eigen vermogen en verplichtingen op één datum. De resultatenrekening toont opbrengsten en kosten over een periode. De winst of het verlies over die periode werkt door in het eigen vermogen op de balans.
Wanneer is er sprake van investeringen of kosten?
Een duurzaam gebruikt bedrijfsmiddel kan op de balans worden geactiveerd en vervolgens worden afgeschreven. Voor de fiscale winstberekening mogen bedrijfsmiddelen onder € 450 direct als kosten worden afgetrokken. Niet iedere uitgave vanaf € 450 is een investering; functie, gebruik en grondslagen blijven bepalend.
Wat is een voorbeeld van het verschil tussen balans en resultatenrekening?
Een factuur van € 600 voor advieswerkzaamheden van deze periode geeft € 600 kosten en een schuld van € 600. Bij latere betaling nemen bank en schuld met € 600 af, zonder opnieuw kosten te boeken. In dit voorbeeld is btw buiten beschouwing gelaten.
Referenties
[verbergen]Deel dit artikel
Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!
Hoe hangen balans, resultaat en eigen vermogen samen? Bekijk voorbeelden van dubbel boekhouden, investeringen, kosten en de fiscale grens van € 450.
Over de auteur
Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.
Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.
Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.
Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.