Jaarrekeningprincipes: 6 beginselen met voorbeelden
Zes belangrijke jaarrekeningprincipes zijn toerekening, realisatie, matching, continuïteit, bestendigheid en voorzichtigheid. Ze helpen bepalen wanneer opbrengsten en kosten worden verwerkt en hoe je vermogen en resultaat verantwoordt. Deze beginselen zijn van belang bij het opstellen van de jaarrekening, ook als geen accountantscontrole verplicht is.
Inhoudsopgave [verbergen]
? min. leestijd | ? woordenWaarvoor gebruik je deze beginselen?
Een boekhouding op basis van alleen bankontvangsten en betalingen laat niet vanzelf zien wat een onderneming in een jaar heeft verdiend. Er kunnen nog facturen openstaan, goederen op voorraad liggen of vooruitbetalingen zijn gedaan. De beginselen ondersteunen een stelselmatige verwerking daarvan in de jaarrekening.
Bij Nederlandse verslaggeving worden toerekening en continuïteit als grondbeginselen onderscheiden. Realisatie en matching werken de toerekening van opbrengsten en kosten nader uit. Voorzichtigheid en bestendigheid geven aanvullende uitgangspunten voor verantwoording en waardering. De uitwerking hangt af van de toepasselijke regels voor de onderneming en de betreffende post. [ref]
Toerekeningsprincipe: de juiste periode
Het toerekeningsprincipe houdt in dat opbrengsten en kosten worden verwerkt in de periode waarop ze betrekking hebben. Het moment van betaling is daarvoor niet beslissend.
Voorbeeld: advieswerk wordt in december afgerond en voldoet aan de voorwaarden voor omzetverantwoording. De klant betaalt in januari. De opbrengst hoort bij december; op de balans staat tot betaling een vordering.
Realisatieprincipe: wanneer is omzet verdiend?
Het realisatieprincipe bepaalt wanneer een opbrengst mag worden verantwoord. Bij goederen zijn onder meer de overdracht van belangrijke rechten op economische voordelen en risico’s en een betrouwbare bepaling van opbrengsten en kosten relevant. Een bestelling of vooruitbetaling is op zichzelf onvoldoende.
Voorbeeld: een klant betaalt in december voor goederen die pas in januari worden geleverd. Als nog niet aan de voorwaarden voor omzetverantwoording is voldaan, staat eind december een vooruitontvangen bedrag op de balans. Bij diensten kan onder voorwaarden omzet naar voortgang worden verwerkt; volledige afronding is dus niet altijd vereist. [ref]
Matchingprincipe: kosten bij opbrengsten of perioden
Het matchingprincipe verbindt kosten aan de samenhangende opbrengsten. Ontbreekt zo’n rechtstreeks verband, dan worden kosten toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben.
Voorbeeld: van 100 ingekochte artikelen worden er 60 verkocht. De kostprijs van die 60 artikelen komt in het resultaat; de overige 40 blijven voorraad, rekening houdend met eventuele waardevermindering. Matching is geen vrijbrief om uitgaven die niet geactiveerd mogen worden toch op de balans te zetten.
Continuïteitsprincipe: uitgangspunt van voortzetting
Het continuïteitsprincipe houdt in dat de jaarrekening in beginsel uitgaat van voortzetting van de onderneming. Dat is bijvoorbeeld relevant voor afschrijving van bedrijfsmiddelen die nog meerdere jaren worden gebruikt.
Voorbeeld: problemen met herfinanciering vragen een beoordeling van de toekomstverwachtingen. Materiële onzekerheid kan een duidelijke toelichting vereisen terwijl continuïteitsgrondslagen nog passend zijn. Bij onontkoombare discontinuïteit zijn liquidatiegrondslagen nodig. Niet iedere verliesgevende onderneming valt automatisch in die laatste categorie.
Bestendigheidsprincipe: vergelijkbare verwerking
Het bestendigheidsprincipe ondersteunt vergelijkbaarheid. Volgtijdelijke bestendigheid betreft consistente grondslagen en presentatie tussen perioden. Gelijktijdige bestendigheid betekent dezelfde grondslagen voor naar aard en gebruik gelijksoortige posten.
Voorbeeld: een onderneming wisselt niet jaarlijks van voorraadwaardering om een gunstiger winst te tonen. Een gerechtvaardigde wijziging is wel mogelijk, met de vereiste verwerking en toelichting. Nieuwe informatie kan bovendien aanpassing van een schatting noodzakelijk maken.
Voorzichtigheidsprincipe: onderbouwd omgaan met onzekerheid
Het voorzichtigheidsprincipe vraagt zorg bij schattingen. Bezittingen en opbrengsten mogen niet te hoog worden voorgesteld en verplichtingen en kosten niet te laag. Opzettelijk te pessimistische cijfers en overdreven voorzieningen zijn evenmin toegestaan.
Voorbeeld: als concrete informatie laat zien dat een klant waarschijnlijk slechts een deel van een vordering betaalt, beoordeel je een waardecorrectie. Je vormt geen algemene voorziening alleen omdat volgend jaar mogelijk minder winstgevend wordt. [ref]
Zijn deze zes principes voldoende voor een juiste jaarrekening?
Nee. Het zijn uitgangspunten, geen volledige controlelijst. Daarnaast gelden specifieke regels voor opname, waardering, presentatie en toelichting van posten. De omvang en rechtsvorm van de onderneming en het gekozen verslaggevingsstelsel spelen daarbij een rol.
Leg belangrijke keuzes en schattingen vast en controleer de aansluiting tussen balans, resultatenrekening en toelichting. Lees verder over waarderingsgrondslagen en accountantscontrole. Toepassing van de beginselen biedt geen garantie dat een jaarrekening foutloos is.
Referenties
[verbergen]Deel dit artikel
Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!
De zes jaarrekeningprincipes uitgelegd met voorbeelden: toerekening, realisatie, matching, continuïteit, bestendigheid en voorzichtigheid.
Over de auteur
Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.
Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.
Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.
Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.