1. Succesvol boekhouden
2. De jaarrekening
3. Gebeurtenissen na balansdatum

Gebeurtenissen na balansdatum: verwerken of toelichten?

Gebeurtenissen na balansdatum kunnen aanleiding geven om de cijfers van de jaarrekening aan te passen of een toelichting toe te voegen. Bepalend is of de nieuwe informatie iets zegt over de toestand op balansdatum én wanneer de informatie beschikbaar komt. Een belangrijke nieuwe gebeurtenis hoeft dus niet in de oude cijfers te worden geboekt om toch vermeld te moeten worden.

Deze uitleg gaat over de Nederlandse jaarrekeningregels van Titel 9 Boek 2 BW en de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving. De jaarrekening geeft het vermogen op een bepaalde datum en het resultaat over een afgebakende periode weer. Bij een kalenderboekjaar is de balansdatum 31 december. De jaarrekening wordt later opgemaakt, waardoor nieuwe informatie over die datum beschikbaar kan komen.

Welke perioden onderscheid je?

• P1: balansdatum tot opmaakdatum. Het bestuur stelt de jaarrekening op met de dan beschikbare informatie.
• P2: opmaakdatum tot vaststelling. De jaarrekening is opgemaakt, maar nog niet vastgesteld door het bevoegde orgaan.
• P3: na vaststelling. Dan gelden afzonderlijke regels als achteraf blijkt dat de jaarrekening ernstig tekortschiet.

Voor een gewone bv geldt een opmaaktermijn van vijf maanden na het boekjaar, met bij bijzondere omstandigheden maximaal vijf maanden verlenging door de algemene vergadering. Dit is geen algemene termijn voor iedere organisatie. Bekijk ook de regels voor opmaken, vaststellen en deponeren. ^[ref]

Twee soorten gebeurtenissen na balansdatum

• Nadere informatie over een bestaande situatie: bijvoorbeeld een rechterlijke uitspraak die een op balansdatum bestaande verplichting bevestigt. Dit kan de waardering van een post in de oude jaarrekening veranderen.
• Een nieuwe situatie na balansdatum: bijvoorbeeld een brand in januari. Die verandert de toestand op 31 december niet, maar belangrijke financiële gevolgen kunnen wel een toelichting vereisen.

Het onderstaande schema laat zien hoe soort gebeurtenis en moment van bekendwording samen de verwerking bepalen. Zowel gunstige als ongunstige informatie kan relevant zijn. ^[ref]

Waar komt de toelichting?

Vermeld de aard en de financiële gevolgen van een belangrijke niet in de cijfers verwerkte gebeurtenis in de toelichting bij de jaarrekening. Dit hoort niet standaard onder de overige gegevens. Het bestuursverslag beschrijft daarnaast, als dat verslag vereist is, hoe bijzondere gebeurtenissen de verwachtingen beïnvloeden (artikelen 2:380a en 2:391 BW). ^[ref]

Kun je de financiële gevolgen niet schatten, vermeld dat dan. Een ontbrekende schatting betekent niet dat je de gebeurtenis geheel kunt weglaten. ^[ref]

Wat als de continuïteit wegvalt?

Een gebeurtenis na balansdatum kan zo ingrijpend zijn dat voortzetting van de onderneming geen reële basis meer is. Dan is alleen een toelichting niet voldoende: de grondslagen moeten aansluiten op discontinuïteit. Dat is iets anders dan onzekerheid over de toekomst. Zie het continuïteitsprincipe. ^[ref]

Ernstig gebrek ontdekt na vaststelling

Een nieuw inzicht in een al bestaande situatie kan aantonen dat de vastgestelde jaarrekening in ernstige mate tekortschiet. Het bestuur moet dan onverwijld de leden of aandeelhouders informeren en een mededeling bij het Handelsregister deponeren. Als de jaarrekening gecontroleerd is, hoort daarbij ook een accountantsverklaring. Een gewone gebeurtenis in het nieuwe boekjaar veroorzaakt deze herstelplicht niet automatisch (artikel 2:362 lid 6 BW). ^[ref]

Voorbeelden: verwerken of toelichten?

Klant failliet na balansdatum

Een klant had op 31 december al ernstige betalingsproblemen en gaat in februari failliet, vóór het opmaken van de jaarrekening. Dat geeft nadere informatie over de inbaarheid van de bestaande vordering. Stel dat € 20.000 openstaat en naar verwachting nog € 3.000 wordt ontvangen: de afwaardering bedraagt dan € 17.000. Dit vereenvoudigde voorbeeld laat eventuele btw-gevolgen buiten beschouwing. Gaat de klant juist ten onder door een geheel nieuwe gebeurtenis in februari, beoordeel dan eerst of dat werkelijk iets zegt over 31 december.

Uitspraak in een lopende rechtszaak

Een uitspraak in maart kan bevestigen dat op 31 december al een verplichting bestond. Beoordeel dan of een bestaande voorziening moet worden aangepast of alsnog moet worden gevormd. Een onzekere uitkomst op balansdatum is geen reden om een voorziening zonder verdere beoordeling achterwege te laten.

Brand of grote investering in het nieuwe boekjaar

Een brand in januari of een nieuwe grote investering verandert de toestand op 31 december normaal gesproken niet. Bij belangrijke financiële gevolgen licht je de gebeurtenis toe. De nieuwe transactie of schade wordt in het nieuwe boekjaar verwerkt. Blijf bij een ingrijpende brand ook de continuïteit beoordelen.

Praktische controle bij de jaarafsluiting

1. Noteer balansdatum, opmaakdatum en vaststellingsdatum.
2. Verzamel nieuwe informatie uit betalingen, claims, contracten en bestuursbesluiten.
3. Leg vast of de oorzaak al op balansdatum bestond en welke onderbouwing daarvoor beschikbaar is.
4. Bepaal of een boeking, toelichting of herstelactie nodig is en onderbouw het bedrag.
5. Bespreek belangrijke gebeurtenissen met degene die de jaarrekening opstelt en, bij controle, met de accountant.

Volgende artikel »

Deel dit artikel

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Wanneer pas je de jaarrekening aan voor gebeurtenissen na balansdatum? Schema voor opmaken en vaststellen, met voorbeelden van faillissement, claims en brand.

Over de auteur

Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.

Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.

Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.

Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.