1. Succesvol boekhouden
2. De balans - activa
3. Liquide middelen

Liquide middelen: kas, bank, waardering en beschikbaarheid

Liquide middelen zijn het kasgeld, de banktegoeden en de wissels en cheques van de onderneming (artikel 2:372 lid 1 BW). Bij de beoordeling van je betaalruimte is ook van belang welk deel daadwerkelijk vrij beschikbaar is. Een banktegoed met een beperking kun je niet zonder meer gebruiken om iedere rekening te betalen. ^[ref]

Deze pagina volgt de Nederlandse verslaggevingsregels. Bij deposito’s en geblokkeerde tegoeden hangt de balansrubriek af van de opvraagbaarheid en de duur van de beperking.

Ontvangsten en betalingen via kas en bank verwerk je in het kasboek en bankboek.

Balansposten aan de activazijde

Andere onderwerpen aan de activazijde vind je hieronder. Goodwill valt onder immateriële vaste activa; onderhanden projecten kunnen afhankelijk van het saldo ook een passiefpost vormen:

• Immateriële vaste activa
• Goodwill
• Materiële vaste activa
• Financiële vaste activa
• Voorraden
• Onderhanden projecten
• Vorderingen en overlopende activa
• Effecten
• Liquide middelen

Liquide middelen op de balans

Positieve kas- en banktegoeden staan aan de activazijde van de balans. De wet verlangt voor liquide middelen geen vaste opsplitsing in afzonderlijke categorieën. Houd in je administratie wel per bankrekening en kas een afzonderlijk saldo bij, zodat je kunt aansluiten op afschriften en kastellingen.

Een roodstand bij de bank is een schuld. Trek die niet automatisch af van positieve tegoeden op andere rekeningen. Voor saldering gelden voorwaarden: er moet een juridisch afdwingbare verrekeningsmogelijkheid én het stellige voornemen tot netto of gelijktijdige afwikkeling zijn. ^[ref]

Voorbeeld: totaal tegoed en vrije betaalruimte

In dit voorbeeld kan € 3.000 niet vrij worden besteed. Een eventuele roodstand van € 2.000 op een andere bankrekening wordt, als niet aan de salderingsvoorwaarden is voldaan, afzonderlijk bij de schulden opgenomen. De vrije tegoeden van € 17.500 zijn bovendien geen winst: daaruit moeten mogelijk nog leveranciers, personeel en belastingen worden betaald.

Wanneer horen tegoeden bij liquide middelen?

Een tegoed hoort niet uitsluitend vanwege het woord ‘bank’ of ‘deposito’ bij liquide middelen. Onder RJ 228 kan een deposito hieronder vallen als het feitelijk onmiddellijk opvraagbaar is, eventueel met verlies van rente. Kun je het niet onmiddellijk opvragen en is de resterende looptijd langer dan enkele weken, dan wordt het als vordering gerubriceerd. ^[ref]

Staan middelen naar verwachting langer dan twaalf maanden niet ter beschikking van de onderneming, dan worden ze onder financiële vaste activa opgenomen. Onderzoek de contractvoorwaarden en beperkingen op balansdatum; niet ieder deposito met een looptijd onder een jaar is automatisch liquide geld.

Openstaande klantfacturen zijn vorderingen, geen bankgeld. Ook aandelen worden niet alleen omdat ze verhandelbaar zijn liquide middelen; daarvoor bestaat de rubriek effecten.

Waardering van liquide middelen

Liquide middelen worden in beginsel tegen nominale waarde opgenomen: het bedrag van het tegoed. Bij een onderneming met de euro als functionele valuta reken je een banktegoed in vreemde valuta op balansdatum om tegen de slotkoers. ^[ref]

Voorbeeld: een banktegoed van USD 10.000 bij een fictieve balanskoers van € 0,90 per dollar heeft een waarde van € 9.000. Het dollarbedrag zelf is niet veranderd, maar de waarde in euro’s kan verschillen van die op de vorige boekingsdatum.

Bij bijzondere beperkingen kan een lagere waardering nodig zijn. Denk aan transferbeperkingen in een land waardoor overmaken onmogelijk of economisch ongunstig is. Een beperking is geen vrijbrief voor een willekeurige afwaardering: beoordeel de gevolgen voor het realiseerbare bedrag en onderbouw de waardering. ^[ref]

Hoe verwerk je een G-rekening?

Een G-rekening is een geblokkeerde bankrekening voor betalingen van loonheffingen en/of btw voor de gekoppelde belastingnummers. Het bestedingsdoel is beperkt; het geld staat dus niet vrij ter beschikking voor gewone bedrijfsuitgaven. Voor vrijgave van een overschot kun je onder voorwaarden een deblokkeringsverzoek doen. ^[ref]

Die bestedingsbeperking op zichzelf is geen reden om het saldo lager dan nominaal te waarderen. Houd de rekening afzonderlijk herkenbaar en vermeld de beperking in de toelichting waar de toepasselijke regels dit vragen. ^[ref]

Toelichting en controle van kas en bank

Vermeld de waarderingsgrondslag en in hoeverre tegoeden niet vrij beschikbaar zijn. Bij belangrijke beperkingen vermelden de RJ ook de aard en omvang daarvan. Zo kan de lezer onderscheid maken tussen het boekhoudkundige totaal en direct inzetbaar geld. ^[ref]

• Sluit ieder banksaldo op de balansdatum aan op het bankafschrift.
• Tel de zakelijke kas en leg de telling en eventuele verschillen vast.
• Controleer overboekingen onderweg en openstaande kruisposten.
• Controleer vreemde valuta, rente, bankkosten en beperkingen op de beschikbaarheid.
• Beoordeel afzonderlijk de presentatie van negatieve banksaldi.

In een boekhoudprogramma kun je doorgaans per bankrekening een overzicht opvragen. Een aansluiting op het afschrift bewijst dat het banksaldo klopt, maar niet dat alle tegenboekingen goed zijn ingedeeld.

Liquide middelen en liquiditeit zijn niet hetzelfde

Liquide middelen zijn een balanspost. Liquiditeit gaat over de mogelijkheid om op tijd aan kortlopende verplichtingen te voldoen. De current ratio en quick ratio geven een verhouding op een bepaalde datum, maar laten niet precies zien wanneer klanten betalen en rekeningen vervallen.

Maak daarom ook een liquiditeitsbegroting met verwachte ontvangsten en betalingen. Neem daarin betaaltermijnen, btw, aflossingen en seizoensverschillen mee. Daarmee zie je toekomstige tekorten eerder dan met alleen het banksaldo van vandaag. ^[ref]

Volgende artikel »

Deel dit artikel

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Wat zijn liquide middelen op de balans? Uitleg over kas, bank, deposito’s, roodstand, G-rekeningen, vreemde valuta en het verschil met liquiditeit.

Over de auteur

Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.

Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.

Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.

Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.