1. Succesvol boekhouden
2. Uitgaven en ontvangsten
3. Journaalpost

Journaalpost maken: debet, credit en voorbeelden met btw

Een journaalpost laat zien op welke grootboekrekeningen je een financiële gebeurtenis boekt. Een volledige journaalpost bevat minimaal twee regels: het totaal debet is altijd gelijk aan het totaal credit. Dit heet dubbel boekhouden. Hieronder leer je welke zijde je gebruikt en hoe je een boeking controleert.

Journaalposten debet en credit boeken

Debet is links en credit is rechts. Het zijn geen synoniemen voor plus en min: of een bedrag toeneemt of afneemt, hangt af van het soort rekening.

Activa staan gewoonlijk debet op de balans; eigen vermogen en schulden credit. Kosten worden doorgaans debet geboekt en opbrengsten credit in de resultatenrekening. Een correctie kan juist aan de andere zijde komen.

Bij een ontvangen lening van € 1.000 boek je bank debet en lening credit. Beide rekeningen nemen toe. Dubbel boekhouden betekent dus niet dat altijd één rekening groter en één kleiner wordt. Het evenwicht zit in de gelijke debet- en credittotalen.

Journaalposten uitleg

Bij de gebruikelijke rekeningsoorten gelden de volgende boekingsregels:

• Als je een bezit (= debet) wilt vermeerderen, boek je het bedrag debet in de journaalpost.
• Als je een bezit (= debet) wilt verminderen, boek je het bedrag credit in de journaalpost.
• Als je een schuld (= credit) wilt vermeerderen, boek je het bedrag credit in de journaalpost.
• Als je een schuld (= credit) wilt verminderen, boek je het bedrag debet in de journaalpost.
• Als je kosten (= debet) wilt vermeerderen, boek je het bedrag debet in de journaalpost.
• Als je kosten (= debet) wilt verminderen, boek je het bedrag credit in de journaalpost.
• Als je een opbrengst (= credit) wilt vermeerderen, boek je het bedrag credit in de journaalpost.
• Als je een opbrengst (= credit) wilt verminderen, boek je het bedrag debet in de journaalpost.
• Een toename van het eigen vermogen boek je credit; een afname debet.

Voorbeeld journaalpost bij het boekhouden

In een boekhoudprogramma kunnen journaalposten ontstaan uit ingevoerde facturen, banktransacties of handmatige boekingen. De eerste twee voorbeelden hieronder laten btw buiten beschouwing en veronderstellen dat de prestatie bij de huidige periode hoort.

Je betaalt direct € 100 voor onderhoud dat zojuist is uitgevoerd. De factuur of bon is nog niet afzonderlijk geboekt. Je banksaldo neemt af en de onderhoudskosten nemen toe:

Je ziet dat de kosten (= debet) zijn vermeerderd door € 100 debet te boeken en het banksaldo (bezit = debet) is verminderd door € 100 credit te boeken.

Je ontvangt direct € 200 voor een volledig verrichte dienst die nog niet als omzet is geboekt. Bank en omzet nemen toe:

Nu zie je dat het banksaldo (bezit = debet) is vermeerderd door € 200 debet te boeken en de omzet (= credit) ook is vermeerderd door € 200 credit te boeken.

Een journaalpost spreek je bijvoorbeeld uit als: kosten € 100, aan bank € 100. ‘a/’ betekent ‘aan’ en markeert hier de creditregel. Een boeking kan meerdere debet- en creditregels hebben; de bedragen moeten samen in evenwicht zijn.

Voorbeeld met btw: een inkoopfactuur en de betaling

Je ontvangt een factuur voor € 100 advieswerk plus € 21 btw. Het werk hoort bij deze periode, de btw is volledig aftrekbaar en de factuur is nog niet betaald. De volledige journaalpost is:

De btw-aftrek is een voorwaarde van dit voorbeeld, geen automatisme bij iedere factuur. Controleer onder meer zakelijk gebruik voor belaste omzet en de factuurvereisten. ^[ref]

Bij betaling boek je de schuld af. Kosten en voorbelasting blijven daarbij ongewijzigd:

Door de betaling aan de openstaande factuur te koppelen, voorkom je dat je € 100 kosten en € 21 btw dubbel verwerkt. Voor verkopen op rekening werkt het spiegelbeeld: de factuur creëert een debiteur, de ontvangst vermindert die vordering. Zie het inkoopboek en verkoopboek.

Journaalpost invoeren via het memoriaal

Het memoriaal gebruik je onder meer voor afschrijvingen, overlopende posten en correcties die niet via een ander dagboek worden verwerkt. Een afschrijving boekt bijvoorbeeld afschrijvingskosten debet tegenover cumulatieve afschrijving credit. Er hoeft dus geen bankbetaling bij een journaalpost te horen.

Leg bij een boeking de datum en periode, betrokken rekeningen, bedragen, omschrijving en verwijzing naar het bewijsstuk vast. Controleer vervolgens:

• Zijn debet en credit in totaal gelijk?
• Klopt de gekozen rekening met de aard van de gebeurtenis?
• Zijn datum, btw en eventuele klant- of leverancierskoppeling juist?
• Is de boeking nog niet eerder verwerkt?

Een boeking die in evenwicht is, kan inhoudelijk nog steeds fout zijn. Corrigeer met een herkenbare tegenboeking en juiste boeking, of via de correctiefunctie van je pakket, zodat de wijziging te volgen blijft.

Volgende artikel »

Deel dit artikel

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Leer journaalposten maken met debet en credit. Bekijk voorbeelden van kosten, omzet, een inkoopfactuur met btw en betaling, plus controles op fouten.

Over de auteur

Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.

Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.

Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.

Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.