1. Succesvol boekhouden
2. Belanghebbenden van de jaarrekening

Belanghebbenden van de jaarrekening

Belanghebbenden van de jaarrekening zijn onder meer aandeelhouders, werknemers, financiers, leveranciers, klanten en de overheid. Zij gebruiken de cijfers en toelichting voor verschillende beslissingen: investeren, krediet geven, samenwerken of de financiële positie beoordelen. Hun informatiebehoeften verschillen, en de jaarrekening beantwoordt niet iedere vraag.

Belangrijke groepen gebruikers van de jaarrekening zijn:

• Beleggers/aandeelhouders
• Werknemers
• Kredietverschaffers/banken
• Leveranciers
• Afnemers/klanten
• Overheid/Belastingdienst
• Community/omwonenden

Deze groepen worden ook stakeholders genoemd. Het gaat hier om hun belang bij financiële informatie, niet automatisch om een juridisch recht op inzage in alle bedrijfsgegevens. De algemene functie van de jaarrekening is het ondersteunen van economische beslissingen en het afleggen van verantwoording over het gevoerde beheer. ^[ref]

Beleggers en aandeelhouders: risico en rendement

Aandeelhouders zijn geïnteresseerd in het risico en rendement van het eigen vermogen dat zij beschikbaar stellen. Dat geldt voor beursgenoteerde ondernemingen én voor bijvoorbeeld een familiebedrijf of kleine bv. Potentiële investeerders gebruiken de informatie mede bij een beslissing om aandelen te kopen; bestaande aandeelhouders bij aanhouden, verkopen en beoordelen van het bestuur.

Zij kunnen kijken naar winstontwikkeling, vermogenspositie, kasstromen, risico’s en de voorgestelde resultaatbestemming. Historische winst voorspelt het toekomstige rendement niet. Ook betekent winst niet automatisch dat het hele bedrag als dividend kan worden uitgekeerd.

Werknemers: continuïteit en beloning

Werknemers en werknemersorganisaties willen weten hoe solide en winstgevend de onderneming is. Dat helpt bij vragen over werkgelegenheid, investeringen, reorganisaties en de mogelijkheid om salarissen te blijven betalen. Een bonus of winstdeling kan bovendien afhangen van het resultaat en de daarover gemaakte afspraken.

De ondernemingsraad heeft rechten op financieel-economische informatie. De jaarrekening en begroting zijn daarbij belangrijke documenten. Dit betekent niet dat iedere individuele werknemer dezelfde volledige inzagerechten heeft als de ondernemingsraad. ^[ref]

Kredietverschaffers en banken: rente en aflossing

Financiers beoordelen of de onderneming de afgesproken rente en aflossingen kan betalen. Zij bekijken daarom meer dan de liquide middelen op één balansdatum. Relevante informatie bestaat uit kasstromen, winstgevendheid, eigen vermogen, bestaande schulden, zekerheden en vooruitzichten.

Een financier kan naast jaarrekeningen ook actuele cijfers, begrotingen en bankafschriften vragen. De beoordeling kan invloed hebben op het leenbedrag, de rente, looptijd en vereiste zekerheden. Zie ook solvabiliteit en het kasstroomoverzicht. ^[ref]

Leveranciers: worden facturen betaald?

Een leverancier die op rekening levert, verstrekt feitelijk krediet. Informatie over kortlopende verplichtingen en beschikbare of te verwachten middelen helpt om het betalingsrisico te beoordelen. Dit speelt ook bij terugkerende kleinere leveringen, niet alleen bij grote investeringen.

Voorbeeld: voor een omvangrijke nieuwe order kan een leverancier naast de jaarrekening recente betaalervaringen bekijken. Afhankelijk van het risico kan hij een kredietlimiet, vooruitbetaling of andere betalingsafspraak voorstellen. Een gunstige current ratio is daarbij geen garantie op tijdige betaling.

Afnemers en klanten: blijft de leverancier leveren?

Voor klanten is vooral de continuïteit van een leverancier van belang wanneer een product of dienst moeilijk vervangbaar is. Denk aan langdurig onderhoud, een essentieel softwarepakket of vooruitbetaalde leveringen. Financiële problemen bij die leverancier kunnen hun eigen bedrijfsvoering raken.

De jaarrekening kan signalen geven, zoals structurele verliezen of een toelichting op onzekerheid over voortzetting. Voor een actuele beoordeling zijn ook recente ontwikkelingen en afspraken over levering en ondersteuning nodig.

Overheid en Belastingdienst: heffing en beleid

De overheid gebruikt financiële informatie onder meer voor belastingheffing en beleidsvorming. Bij een aangifte zijn de onderliggende administratie en fiscale regels van belang. De commerciële jaarrekening kan daarvoor een vertrekpunt zijn, maar het bedrag aan commerciële winst is niet zonder meer de belastbare winst.

De Belastingdienst licht bijvoorbeeld toe dat winst uit onderneming wordt berekend door fiscale regels toe te passen op de commerciële balans en winst-en-verliesrekening. Waarderingen kunnen daarbij afwijken. ^[ref]

Omwonenden en maatschappij: gevolgen voor de omgeving

Omwonenden en het bredere publiek kunnen belang hebben bij lokale werkgelegenheid, economische activiteiten en milieu- of gezondheidsrisico’s. Financiële informatie kan een deel van dat beeld geven, bijvoorbeeld via investeringen of verplichtingen. Een jaarrekening is echter geen volledig overzicht van alle maatschappelijke effecten.

Daarvoor zijn vaak ook het bestuursverslag, eventuele duurzaamheidsinformatie, vergunningen of andere niet-financiële gegevens relevant. Welke informatie beschikbaar is, verschilt per organisatie. ^[ref]

Interne gebruikers: ondernemer, bestuur en management

De ondernemer en leiding gebruiken de jaarcijfers om verantwoording af te leggen en ontwikkelingen te beoordelen. Zij hebben doorgaans ook gedetailleerdere interne informatie nodig, zoals marges per product, een liquiditeitsprognose en maandcijfers. Daarmee kunnen zij eerder bijsturen dan met alleen een jaarlijks rapport.

Waarop let je als gebruiker van een jaarrekening?

• Periode: hoe oud zijn de cijfers en welke ontwikkelingen hebben daarna plaatsgevonden?
• Omvang: lees je de cijfers van één rechtspersoon of van een hele groep?
• Volledigheid: betreft het een volledige jaarrekening of beperkte publicatiestukken?
• Toelichting: welke grondslagen, schattingen en onzekerheden beïnvloeden de cijfers?
• Verklaring: is er een controleverklaring, beoordelingsverklaring, samenstellingsverklaring of geen accountantsverklaring?

Lees daarom de eventuele accountantsverklaring en vergelijk meerdere perioden. Gebruik kengetallen samen met de toelichting en actuele informatie. Een jaarrekening ondersteunt een beslissing, maar neemt onzekerheid niet weg.

Volgende artikel »

Deel dit artikel

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Wie gebruikt de jaarrekening en waarvoor? De belangen van aandeelhouders, werknemers, banken, leveranciers, klanten en overheid, met praktische aandachtspunten.

Over de auteur

Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.

Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.

Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.

Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.