1. Succesvol boekhouden
2. Kengetallen

Financiële kengetallen: formules, uitleg en voorbeelden

Financiële kengetallen vatten onderdelen van de financiële positie en prestaties samen. Ze helpen je liquiditeit, solvabiliteit, rendement en het gebruik van vermogen beoordelen. Sommige kengetallen zijn verhoudingen of percentages; netto werkkapitaal is een bedrag.

Gebruik kengetallen om ontwikkelingen te volgen en je bedrijf met vergelijkbare ondernemingen te vergelijken. De basis ligt in de balans, de resultatenrekening en hun toelichting. Eén gunstige uitkomst bewijst niet dat een onderneming financieel gezond is. ^[ref]

Financiële kengetallen berekenen

Bekende financiële kengetallen berekenen:

• Current ratio
• Quick ratio
• Solvabiliteit
• Rentabiliteit
• Werkkapitaal
• Omloopsnelheid

Onderstaand overzicht helpt je kiezen. Vlottende activa zijn inclusief liquide middelen; tel kas- en bankgeld niet dubbel. Vermogen bij rentabiliteit is bij voorkeur het gemiddelde over de betreffende periode.

De detailpagina’s leggen de gekozen definities, varianten en uitzonderingen uit. De drie liquiditeitsmaatstaven sluiten aan op de financieringsgids van KVK. ^[ref]

Kengetallen beoordelen: vijf controles

1. Controleer de administratie. Sluiten bank, voorraad, openstaande posten en leningen aan? Ontbrekende schulden of te hoog gewaardeerde voorraad maken ratio’s misleidend.
2. Gebruik dezelfde definitie. Vermeld bijvoorbeeld of vreemd vermogen inclusief voorzieningen is en of resultaat vóór of na belasting wordt gebruikt.
3. Neem passende perioden. Balansratio’s zijn momentopnamen; rendements- en omloopcijfers combineren een periodebedrag met een vermogensbedrag. Gebruik daarvoor passende gemiddelden.
4. Vergelijk gelijksoortige bedrijven. Houd rekening met branche, rechtsvorm, seizoen, waarderingsgrondslagen en eenmalige gebeurtenissen.
5. Verbind de uitkomst aan de oorzaak. Bekijk ook betaaltermijnen, prognoses en financieringsafspraken. Een historische ratio voorspelt de toekomst niet.

Kengetallen kun je ook uit begrotingen berekenen. Vermeld dan dat het om verwachte uitkomsten gaat. Bij een noemer van nul is een ratio niet gedefinieerd; maak daar geen nulpercentage van.

Kengetallen liquiditeit

Liquiditeitskengetallen helpen beoordelen in hoeverre vlottende activa de kortlopende schulden dekken. Ze zijn nuttig voor je eigen betalingsplanning en voor een eerste beoordeling van klanten, maar laten niet zien op welke dag geld beschikbaar komt.

Een hoge current ratio kan bijvoorbeeld door slecht verkoopbare voorraad ontstaan. Combineer de kengetallen daarom met een liquiditeitsbegroting. Houd voorraad passend bij de vraag, volg achterstallige klantbetalingen op en betaal leveranciers volgens afspraak. ^[ref]

Voorbeelden van liquiditeit kengetallen zijn:

• Current ratio
• Quick ratio
• Nettobedrijfskapitaal

Kengetallen solvabiliteit

Solvabiliteitskengetallen geven inzicht in de verhouding tussen eigen vermogen en verplichtingen. Banken en andere geldverstrekkers willen graag weten of je hun lening wel terug kan betalen in de toekomst.

Een hoger aandeel eigen vermogen geeft in beginsel meer buffer om verliezen op te vangen. Het is geen betalingsgarantie. Controleer de kwaliteit van bezittingen, de verwachte resultaten en de aflossingsverplichtingen.

Kapitaal inbrengen en winst in de onderneming houden kunnen de solvabiliteit verbeteren. De passende norm hangt af van het bedrijf en de financier. Let op: eigen vermogen / totaal vermogen en eigen vermogen / vreemd vermogen zijn verschillende verhoudingen.

Voorbeelden van solvabiliteit kengetallen zijn:

• Solvabiliteit totaal vermogen
• Solvabiliteit vreemd vermogen
• Debtratio

Kengetallen rentabiliteit

De rentabiliteit kengetallen geven inzicht in de winstgevendheid van je onderneming. Als ondernemer wil je graag weten of de hoeveelheid winst opweegt tegen het vermogen dat je in de onderneming gestopt hebt.

Gebruik een resultaatdefinitie die past bij de vergelijking: REV kan bijvoorbeeld na belasting worden berekend en RTV vóór rentelasten en belasting. Bij een eenmanszaak vraagt de beloning voor eigen arbeid aandacht; bij een bv kan die al in salaris of managementkosten zitten. Een hoog rendement op weinig eigen vermogen kan bovendien gepaard gaan met veel financieringsrisico. ^[ref]

Voorbeelden van rentabiliteit kengetallen zijn:

• Rentabiliteit totaal vermogen
• Rentabiliteit vreemd vermogen: voor de onderneming een rentekostenpercentage
• Rentabiliteit eigen vermogen

Kengetallen werkkapitaal

Netto werkkapitaal is vlottende activa minus kortlopende schulden. Een positieve uitkomst betekent dat de vlottende activa hoger zijn dan deze schulden. Dat verschil is geen afzonderlijk banktegoed.

Bij € 500 vlottende activa en € 400 kortlopende schulden is het werkkapitaal € 100 en de current ratio 1,25. Ontvang je € 100 van een klant, dan veranderen vorderingen in bankgeld. Het werkkapitaal en de current ratio blijven gelijk, terwijl je wel meer direct beschikbaar geld hebt.

Kengetallen omloopsnelheid

Omloopsnelheid drukt het aantal omwentelingen in een periode uit. Omlooptijd drukt een benadering in dagen uit. Bij een gemiddelde voorraad van € 100 en een jaarlijkse kostprijs van de omzet van € 1.200 is de omloopsnelheid 12 keer en de voorraadtermijn 365 / 12 ≈ 30,42 dagen. Een hogere omloopsnelheid hoort dus bij een kortere termijn.

Voorbeelden van omloop- en termijncijfers zijn:

• Omloopsnelheid totaal activa
• Omloopsnelheid voorraden
• Debiteurentermijn: gemiddelde handelsdebiteuren / verkopen op rekening × aantal dagen
• Crediteurentermijn: gemiddelde handelscrediteuren / inkopen op rekening × aantal dagen

Bekijk voor deze formules de uitleg over omloopsnelheid. Gebruik voor debiteuren en crediteuren dezelfde btw-basis in teller en noemer. Een langere crediteurentermijn is geen vrijbrief om te laat te betalen.

Volgende artikel »

Deel dit artikel

Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!

Overzicht van financiële kengetallen voor liquiditeit, solvabiliteit, rentabiliteit, werkkapitaal en omloopsnelheid. Met formules en tips om cijfers te beoordelen.

Over de auteur

Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.

Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.

Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.

Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.