Jaarrekening: balans, resultatenrekening en toelichting
Een jaarrekening bestaat uit een balans, een winst-en-verliesrekening en een toelichting. Samen geven deze inzicht in het vermogen op balansdatum en het resultaat over het boekjaar. Welke aanvullende overzichten, controle en publicatie verplicht zijn, hangt onder meer af van de rechtsvorm, omvang en toepasselijke verslaggevingsregels.
Inhoudsopgave [verbergen]
? min. leestijd | ? woordenUit welke onderdelen bestaat een jaarrekening?
- Balans: bezittingen, eigen vermogen en verplichtingen op een bepaalde datum, meestal de laatste dag van het boekjaar.
- Winst-en-verliesrekening: opbrengsten en kosten over een periode, met de daaruit voortvloeiende winst of het verlies.
- Toelichting: de gebruikte grondslagen, uitleg van posten en andere informatie die nodig is om de cijfers goed te begrijpen.
Onder de Nederlandse RJ-regels moeten middelgrote en grote rechtspersonen in beginsel ook een kasstroomoverzicht opstellen; er bestaan groepsvrijstellingen. Als consolidatie verplicht is, omvat de jaarrekening ook een geconsolideerde jaarrekening met de cijfers van de groep. [ref]
Jaarrekening, jaarverslag en jaarrapport
Het bestuursverslag beschrijft onder meer de ontwikkeling, positie, resultaten en belangrijke risico’s van de onderneming. Het is een afzonderlijk stuk naast de jaarrekening. Het woord jaarverslag wordt in de praktijk zowel voor het bestuursverslag als voor het totale publicatiedocument gebruikt. Een jaarrapport kan de jaarrekening, het bestuursverslag en overige gegevens bundelen. Niet iedere onderneming hoeft al deze onderdelen op te stellen.
Wie moet een jaarrekening opstellen en deponeren?
Voor onder meer bv’s en nv’s gelden wettelijke jaarrekeningverplichtingen. Eenmanszaken hoeven hun jaarcijfers niet bij KVK te deponeren, maar moeten wel een administratie bijhouden waarmee hun fiscale positie kan worden vastgesteld. Het ontbreken van een deponeringsplicht betekent dus niet dat financiële overzichten overbodig zijn.
Maak onderscheid tussen de volledige jaarrekening en de stukken die openbaar worden gemaakt. Micro- en kleine rechtspersonen mogen beperkter publiceren. Een bij KVK opgevraagde publicatie bevat daarom niet altijd een winst-en-verliesrekening. Lees over deponeringsplicht en termijnen. [ref] [ref]
Doel van de jaarrekening
De jaarrekening helpt gebruikers een verantwoord oordeel te vormen over vermogen en resultaat en, voor zover haar aard dat toelaat, solvabiliteit en liquiditeit. Dit inzichtvereiste staat in artikel 2:362 BW. Waar nodig moet de toelichting aanvullende informatie bevatten om dat inzicht te geven. Alleen verplichte rubrieken invullen is dan onvoldoende.
De cijfers ondersteunen bijvoorbeeld financieringsbeslissingen, beoordeling van rendement en verantwoording door het bestuur. Ze kunnen ook als vertrekpunt dienen voor een belastingaangifte. Commerciële winst en fiscale winst zijn echter niet automatisch gelijk: fiscale regels kunnen andere waarderingen of correcties voorschrijven.
Een jaarrekening gaat vooral over een verstreken periode. Gebruik haar daarom samen met actuele informatie, prognoses en relevante niet-financiële gegevens. Winst betekent bijvoorbeeld niet dat voldoende geld beschikbaar is om morgen alle rekeningen te betalen.
Welke regels en kwaliteitseisen gelden?
Voor Nederlandse jaarrekeningen onder Titel 9 Boek 2 BW zijn de wettelijke bepalingen en de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving belangrijke uitgangspunten. De Raad voor de Jaarverslaggeving werkt verslaggevingsvraagstukken nader uit; daarin zijn verschaffers, gebruikers en accountants vertegenwoordigd. Voor bepaalde ondernemingen is IFRS relevant, waaronder IFRS-EU voor de geconsolideerde jaarrekening van beursgenoteerde ondernemingen die onder de Europese verplichting vallen.
Naast de jaarrekeningprincipes zijn vier kwalitatieve kenmerken belangrijk: begrijpelijkheid, relevantie, betrouwbaarheid en vergelijkbaarheid. [ref]
Begrijpelijk
Informatie moet duidelijk zijn voor de beoogde gebruiker. Enige kennis van economie en verslaggeving mag worden verondersteld, maar ingewikkelde informatie mag niet worden weggelaten alleen omdat zij moeilijk uit te leggen is. Beschrijf belangrijke keuzes en onzekerheden zo concreet mogelijk.
Relevant
Informatie is relevant als zij beslissingen kan beïnvloeden of eerdere beoordelingen helpt bevestigen of herzien. Materieel belang hangt zowel af van de omvang als van de aard en omstandigheden van informatie. Het is geen toestemming om bedragen naar wens globaal of onjuist weer te geven.
Betrouwbaar
De informatie moet een getrouw beeld geven, zonder wezenlijke onjuistheden of vooringenomenheid. Daarbij horen volledigheid, onpartijdigheid, voorzichtigheid en aandacht voor de economische werkelijkheid van transacties.
Schattingen, zoals een voorziening voor een claim, maken absolute zekerheid onmogelijk. Ook een objectiever vast te stellen banksaldo moet worden gecontroleerd op aansluiting, volledigheid en eventuele beperkingen in beschikbaarheid. Onderbouw schattingen en licht belangrijke onzekerheden toe.
Vergelijkbaar
Gebruikers moeten ontwikkelingen tussen boekjaren kunnen volgen en ondernemingen kunnen vergelijken. Consistente grondslagen, vergelijkende cijfers en uitleg van wijzigingen ondersteunen dat. Bestendigheid betekent niet dat een achterhaalde schatting nooit mag veranderen. Vergelijkbaarheid vereist evenmin dat de jaarrekening standaard een volledige toekomstbegroting bevat.
Belanghebbenden van de jaarrekening
Aandeelhouders, financiers, werknemers, leveranciers en klanten hebben verschillende informatiebehoeften. Een bank kijkt bijvoorbeeld naar terugbetalingscapaciteit; een leverancier naar betalingsrisico. Lees welke informatie voor de verschillende belanghebbenden van de jaarrekening relevant is.
De accountant en de verantwoordelijkheid van het bestuur
Bij een bv is het bestuur verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening. Een boekhouder of accountant kan daarbij helpen. Opstellen, beoordelen en controleren zijn verschillende werkzaamheden. Een samenstellingsverklaring biedt geen controlezekerheid; een controleverklaring geeft een oordeel op basis van een redelijke mate van zekerheid over het ontbreken van afwijkingen van materieel belang.
Micro- en kleine rechtspersonen zijn in beginsel vrijgesteld van de wettelijke accountantscontrole op grond van Titel 9. Voor andere organisaties kunnen aanvullende regels gelden. Zie accountantscontrole en soorten verklaringen. [ref]
De AFM houdt toezicht op accountantsorganisaties die wettelijke controles verrichten. Zij is een zelfstandig bestuursorgaan met wettelijke taken en bevoegdheden. [ref] [ref]
Belanghebbenden kunnen onder de wettelijke voorwaarden bij de Ondernemingskamer een jaarrekeningprocedure beginnen als zij vinden dat de jaarrekening niet aan de vereisten voldoet. Dit is een andere procedure dan een klacht over het handelen van een accountant. [ref]
Van boekhouding naar jaarrekening
- Werk de administratie bij en sluit bank, kas, debiteuren en crediteuren aan.
- Beoordeel voorraad, afschrijvingen, overlopende posten, belastingen en voorzieningen.
- Controleer grondslagen, vergelijkende cijfers en de samenhang tussen de overzichten.
- Beoordeel continuïteit en gebeurtenissen na balansdatum en stel de toelichting op.
- Rond eventuele controle, ondertekening, vaststelling en deponering af volgens de regels die op de onderneming van toepassing zijn.
Referenties
[verbergen]Deel dit artikel
Deel dit bericht via social media met je familie, vrienden en collega's!
Wat staat er in een jaarrekening? Uitleg over balans, winst-en-verliesrekening, toelichting, kwaliteitseisen, accountantscontrole en deponeren.
Over de auteur
Deze website wordt geschreven en beheerd door Patrick de Graaf.
Patrick heeft een achtergrond in bedrijfseconomie, accountancy en belastingrecht. Van 2007 tot 2017 werkte hij bij een accountantskantoor; daarna als Financial Controller bij twee verschillende middelgrote bedrijven. Die ervaring met administraties, aangiften en rapportages vormt de praktische achtergrond van de uitleg.
Lees meer over zijn opleidingen en werkervaring en bronnen en werkwijze.
Controleer het toepasselijke jaar en de officiële bron en vraag bij beslissingen met fiscale, juridische of financiële gevolgen advies over jouw situatie.